Dood.

Onlosmakelijk verbonden met het leven. Zo voorspelbaar het is, zo ingrijpend en veelal onverwacht is het eveneens. Overlijden na een ziekte, omkomen bij een ongeval, sterven van ouderdom. In alle gevallen roept overlijden emoties op. Afscheid nemen, loslaten en verlaten voelen. De wereld en het leven zien er ineens heel anders uit zonder je vriend of vriendin, je klasgenoot, collega, of familielid. Of je trouwe huisdier. Een gebeurtenis die veel tijd en ruimte vraagt om het te verwerken, tijd om te rouwen. Ook als dit in de school plaatsvindt, bijvoorbeeld nadat een leerkracht is overleden, of een leerling, of iemand anders die betrokken is bij de school, moet er zorg en aandacht zijn. De leerkrachten en leerlingen zullen dan een manier moeten vinden dit overlijden een plaats te geven. Er zal gelegenheid moeten worden gecreëerd om te rouwen.

Omgaan met dood en rouw.

Hoe droevig, plotseling en ingrijpend een sterfgeval ook is, er zal een manier gevonden moeten worden er mee om te gaan en er een zinvolle gebeurtenis van te maken.
Beschreven wordt hoe dat kan en hoe een rouwproces er in grote lijnen uitziet. Dit is noodzakelijke kennis om met individuele en gevoelige zaken om te kunnen gaan en om met de kinderen een begin te kunnen maken te rouwen en te verwerken. Naast aandacht voor de groep is het ook van belang kinderen individueel de gelegenheid te geven de gebeurtenis te verwerken. Bijvoorbeeld door stilte- of meditatieoefeningen.

Voor meer informatie De Vleugels van de Tijd, blz 104

Protocol bij een sterfgeval

Een overlijden is ingrijpend en allesbeheersend. Een gebeurtenis die diepe indruk maakt waardoor het niet altijd makkelijk is om in de school met leerlingen en collega's dit zo vorm te geven dat ieder de ruimte ervaart het op zijn/haar eigen manier te mogen beleven. Belangrijk is het om de voorwaarden te scheppen om deze gevoelige fase zo optimaal mogelijk te laten verlopen en verwarring, fouten en misverstanden te voorkomen.
Een protocol, leidraad hoe en wanneer te handelen, is noodzaak. Een houvast ten tijde van heftige emoties.
Uiteraard is dit een mogelijk protocol, elke school zal zijn eigen variant kunnen maken. Belangrijk is dat een school, het team, er over nagedacht heeft en als het moet adequaat kan handelen zonder daarin gevoelloos zijn. Dit protocol kan als voorbeeld dienen.

Verschillende interpretaties

Een aantal beschrijvingen hoe men de dood/ziekte ziet vanuit verschillende stromingen.
In onze veelkleurige samenleving, met een veelheid aan culturele en religieuze achtergronden kent de dood eveneens een veelheid aan betekenissen. Scholen zijn afspiegelingen van de samenleving en daarom is het goed te weten hoe kinderen vanuit hun thuissituatie met de dood omgaan. Waarmee rekening gehouden kan worden met de verschillende gevoeligheden. Hier wordt in een notendop de verschillende visies op een rij gezet.
Zie ook " Van wij en zij naar WIJ"

"Laatste" teksten

Vaak is het lastig om de goede woorden te vinden om je gevoelens kenbaar te maken. Hier zijn een aantal teksten die wellicht van dienst kunnen zijn. Ter inspiratie of gewoon om te lezen en/of voor te lezen. Internet kan overigens ook uitkomst bieden.

Projecten voor de onderbouw

Voor de onderbouw zijn er een aantal projecten die behulpzaam zijn bij het bespreekbaar maken van doodgaan, achterblijven en rouw. Met behulp van prentenboeken.
Kikker en het vogeltje
Derk Das blijft altijd bij ons
Lieve Oma Pluis

Project voor de middenbouw

Een drietal lessen rondom de dood. Naar aanleidng van het verhaal "We gingen bramen plukken".

 

Mandala's

Als een verwerkingsvorm is het werken van mandala's aan te bevelen.